İstanbul Ekonomi Araştırma tarafından yayımlanan “Ticaretin Kadehteki Payı” başlıklı veri analizi, Türkiye’nin etil alkol ve damıtılmış alkollü içecek dış ticaretine dair çarpıcı verileri gözler önüne serdi.
Yalnızca tüketim alışkanlıklarını değil, tarımsal üretim, sanayi kapasitesi ve dışa bağımlılık dengelerini de yansıtan verilere göre Türkiye, bu ürün grubunda net ithalatçı konumunu koruyor ve aradaki makas her geçen yıl daha da açılıyor.
İTHALAT İHRACATI 6’YA KATLADI
Bültende yer alan verilere göre, Türkiye’nin etil alkol ve damıtılmış alkollü içkiler grubundaki ithalatı, incelenen tüm senelerde ihracatın belirgin biçimde üzerinde seyretti. Dönemsel gelişime bakıldığında bu eğilim çok daha net görülüyor:
2013: 46,9 milyon dolar ihracata karşılık 224,3 milyon dolar ithalat,
2016: 46,1 milyon dolar ihracata karşılık 143,4 milyon dolar ithalat,
2019: 43,9 milyon dolar ihracata karşılık 143,8 milyon dolar ithalat,
2022: 47,7 milyon dolar ihracata karşılık 251,4 milyon dolar ithalat gerçekleşti.
2025 yılına gelindiğinde ise ithalatta adeta bir patlama yaşandı. Türkiye’nin toplam ihracatı 86 milyon dolar seviyesinde kalırken, toplam ithalatı 543,4 milyon dolara ulaşarak tarihi bir zirve gördü. Böylece kadehteki dış ticaret açığı katlanarak büyümeye devam etti.
İTHALATIN %70’İ TEK BİR ÜLKEDEN
Türkiye’nin etil alkol ve distile alkol ithalatı ülke bazında incelendiğinde, pazarın çok büyük bir kısmının tek bir aktörün elinde olduğu görülüyor. 2025 yılında gerçekleşen 543,4 milyon dolarlık toplam ithalatın 380,6 milyon dolarını (yaklaşık %70’ini) tek başına Birleşik Krallık oluşturdu.
Birleşik Krallık’ı sırasıyla şu ülkeler takip etti:
Meksika: 29,5 milyon dolar
ABD: 24,5 milyon dolar
İrlanda: 16,2 milyon dolar
Almanya: 14,3 milyon dolar
Buna karşın Türkiye’nin 86 milyon dolarlık ihracatında aslan payını, toplam ihracatın yaklaşık %54’ünü sırtlayan iki ülke paylaştı: KKTC (24,2 milyon dolar) ve Almanya (22,4 milyon dolar).
Bu iki pazarı 15,7 milyon dolar ile “Belirlenemeyen ülke ve bölgeler”, 5,1 milyon dolar ile Hollanda ve 2,8 milyon dolar ile Bulgaristan izledi.
KÜRESEL VİSKİ SAVAŞLARI VE TÜRKİYE PAZARI
Raporda, dış ticaretteki bu yoğunlaşmanın niteliğini anlamak adına küresel ve yerel viski ticaretine de ayna tutuldu. 2024 yılı küresel verilerine göre dünya viski ihracatında Birleşik Krallık, 7 milyar dolarlık ihracat değeri ve 467 milyon litrelik hacmiyle açık ara dünya lideri. İkinci sırada 1,5 milyar dolarla ABD (200 milyon litre), üçüncü sırada ise 1,1 milyar dolarla İrlanda (79 milyon litre) yer alıyor.
Türkiye’nin 2024 yılı viski ithalatı da küresel tabloyla paralellik gösteriyor. Türkiye, 2024’te Birleşik Krallık’tan 227,4 milyon dolar karşılığında 15,1 milyon litre viski ithal etti. İkinci sırada 21,2 milyon dolarla Almanya (1,5 milyon litre), üçüncü sırada ise 11 milyon dolarla ABD (2,9 milyon litre) yer aldı.
UCUZ AMERİKAN VİSKİSİ, PAHALI ALMAN VİSKİSİ
Verilerdeki en dikkat çekici detaylardan biri ise ülkelerin birim değerleri arasındaki devasa farklar meydana geldi.
ABD’den ithal edilen viski miktarı (2,9 milyon litre), Almanya’dan gerçekleştirilen ithalatın (1,5 milyon litre) yaklaşık iki katı olmasına rağmen; ABD’ye ödenen toplam tutar (11 milyon dolar), Almanya’ya ödenen tutarın (21,2 milyon dolar) neredeyse yarısı düzeyinde kaldı.
Bu durum ortalama litre başı ithalat değerlerine şu şekilde yansıdı:
Almanya’dan ithal edilen viskinin litre fiyatı: ~14,1 Dolar
ABD’den ithal edilen viskinin litre fiyatı: ~3,8 Dolar
Uzmanlar, gümrük ve iç vergilerin dahil edilmediği bu yalın ithalat değerleri arasındaki fiyat uçurumunun, ürünlerin dahil olduğu kalite ve fiyat segmenti, ürünlerin dökme (tanker/varil) veya şişelenmiş olarak ülkeye girişi, ambalaj farklılıkları ve lojistik/navlun maliyetleri gibi ticari dinamiklerden kaynaklandığına işaret ediyor.
